Recent Changes

Monday, November 17

  1. page Lanaren gidoia edited ... 3.2.-Aditza 4. Ezaugarri sintaktikoak edo joskera 4.1 Joskera 4.2 Lexikoa 4.3 Aditza
    ...
    3.2.-Aditza
    4. Ezaugarri sintaktikoak edo joskera
    4.1 Joskera
    4.2 Lexikoa
    4.3 Aditza

    (view changes)
    10:37 pm
  2. page 4. Ezaugarri sintaktikoak edo joskera edited ... Zuketa aditz alokutiboa erabiltzeko ohitura handia dago,batez ere,zubereran. Adb: düzü, nüzü…
    ...
    Zuketa aditz alokutiboa erabiltzeko ohitura handia dago,batez ere,zubereran.
    Adb: düzü, nüzü..
    ...
    huinka etxerat
    LEXIKOA
    Jakina denez lexikoa hainbat kasutan desberdina da, frantsesetik harturiko hitz ugari baitituzte, bere gertutasunagatik:
    portrer, kaileur, ato, xarmangarri...”
    Hala ere badira euskal moldeko hitzak:
    Jin > esan erran > esan orin > ordu
    karrika > kale
    eta esakuneak:
    erran gabe doa > ez dago esan beharrik
    ADITZA
    Aditz-taula:
    {Dibujo2.JPG}

    (view changes)
    10:31 pm
  3. file Dibujo2.JPG uploaded
    10:24 pm
  4. page 3. 2.- Kontsonanteak edited ... 4.- Kontsonante-alternantziak content_view2toc0Hauxek dira kontsonante herskariak: (p, t, k; …
    ...
    4.- Kontsonante-alternantziak
    content_view2toc0Hauxek dira kontsonante herskariak: (p, t, k; b, d, g). Euskeraren joera nagusiak sonanteen (n, l) atzetik herskari ahostunen (b, d, g) aldeko neutralizazioa egitea dela; lehen orain baino gehiago. Zubereraz, ordea, ahoskabeak (p, t, k) mantentzen dira, neutralizazioa ahorskabeen alde egiten dute.
    ( EB)(EB) gainditzeko >
    ...
    ( Z)
    (EB) irekitzen > idekitzen (Z) (Testua 5. lerroa)

    5.- Bustidura edo palatalizazioa
    Bi bustidura mota daude: Automatikoa: -i- bokalaren eraginez sortzen denean. Adierazkorra: berariaz edo nahita sorturiko bustidurari deritzo. Txikitasuna, maitasuna, goxotasuna adierazteko erabiltzen da, batez ere. Zenbait herritan umeei hitz egiteko xuka erabiltzen da, bustidura adierazkorra sortuz: Xer duxu? Oñaxea duxu ala?
    ( EB)(EB) gain > gaiñ (Z) (Agur Zuberoa 3. ahapaldia 3. lerroa)
    (EB)
    gozoenak >
    ...
    ahapaldia 4. lerroa)
    (EB) Zuberoa > Xiberua (Z) (Agur Zuberoa 2. ahapaldia 1.
    lerroa)
    6.- DardarkariakDardakariak
    Euskarak berez bi dardarkari ditu /r/ gogorra eta leuna , baina Iparraldean /R/ ubularea ere entzuten da, frantsesaren eraginez. Zubereraren kasuan /r/ gogorra eta leuna nahastu egiten dira maiz: Euskal Heria esan ohi dute Euskal Herriaren ordez. /r/ leuna bokal artean egokitzen denean, galdu egiten da.
    ...
    zuberoa > xiberuaxibeua (Z) (
    ...
    zenbait fenomeno kontsonantikkontsonantiko
    (view changes)
    10:11 pm
  5. page 3. 2.- Kontsonanteak edited ... Sonanteen inguramenduan: nh, lh eta rh. . Muga silabikoa oso garbi bereizten da ahoskatzen den…
    ...
    Sonanteen inguramenduan: nh, lh eta rh. . Muga silabikoa oso garbi bereizten da ahoskatzen denean.
    ilheti (Z) ( testua 12. lerroa )
    orrhiko (Z) (Agur Zuberoa 5. ahapaldia 3. lerroa)
    Bokalen artean:
    nihur( Z) ( Eperral badituzu 4. ahapladia, 1 lerroa )
    behartzera(EB) behartzera > behartzera (Z) (
    Ph, kh eta th herskari ahoskabeen inguramenduan.
    (EB) kantan > khantian (Z) ( testua 3. lerroa)
    (EB) sorlekua > sorlekhia ( Z) ( Agur Zuberoa kanta, 1. ahapaldia , 1. lerroa)
    (EB) borda > bortha (Z) (Testua 5. lerroa)
    (EB) sartu > sarthü (Z) (Agur Zuberoa 1. ahapaldia 2. lerroa)
    (EB) txokorik > xokhorik (Z) (Agur Zuberoa 2. ahapaldia 2. lerroa)
    (EB) barka > pharka (Z) (Agur Zuberoa 5. ahapaldia 4. lerroa)

    4.- Kontsonante-alternantziak
    content_view2toc0Hauxek dira kontsonante herskariak: (p, t, k; b, d, g). Euskeraren joera nagusiak sonanteen (n, l) atzetik herskari ahostunen (b, d, g) aldeko neutralizazioa egitea dela; lehen orain baino gehiago. Zubereraz, ordea, ahoskabeak (p, t, k) mantentzen dira, neutralizazioa ahorskabeen alde egiten dute.
    (view changes)
    9:51 pm
  6. page 3. 2.- Kontsonanteak edited ... 1.- Gipuzkoako alofono edo ahoskera : "j" /x/. Ahoskera hau XVII. mendean gaztelerar…
    ...
    1.- Gipuzkoako alofono edo ahoskera : "j" /x/. Ahoskera hau XVII. mendean gazteleraren eraginez zabaldu zen Gipuzkoan. Adibidez, joan, jakin, jan ... 2.- Nafarreraz, lapurteraz, behe nafarreraz eta bizkaieraz berba egiten den herri askotako ahoskera edo alofonoa da "y" soinua, /y/ fonetikan. Euskaltzaindiaren ustez, jatorrena eta zabalduena da, euskara batuaz ari garenean gomendatzen dena. Diakronikoki aztertuz gero, honako bilakaera hau izan omen zuen: e-akin > i-akin > yakin.
    3.- Zubererazko ahoskera :
    ...
    2. ahapaldia, 2.lerroa2.lerroa)
    korajez (Z) ( Agur Zuberoa 1. ahapladia, 2.lerroa)
    4.- Nafarroako zenbait herritan "x" ahoskatzen da, /š/ fonetikan: xoan, xakin, xan … Berez, erronkarieraz, zaraitzueraz eta aezkerazko ahoskera da, baita Arakil ingurukoa ere.
    ...
    Inguramendu fonikoak:
    Sonanteen inguramenduan: nh, lh eta rh. . Muga silabikoa oso garbi bereizten da ahoskatzen denean.
    bortha (Z) ( testu 5. lerroa)
    ilheti (Z) ( testua 12. lerroa )
    Bokalen artean:
    ...
    Ph, kh eta th herskari ahoskabeen inguramenduan.
    (EB) kantan > khantian (Z) ( testua 3. lerroa)
    ( EB)(EB) sorlekua >
    ...
    , 1. lerroa)
    (EB) borda > bortha (Z) (Testua 5.
    lerroa)
    4.- Kontsonante-alternantziak
    content_view2toc0Hauxek dira kontsonante herskariak: (p, t, k; b, d, g). Euskeraren joera nagusiak sonanteen (n, l) atzetik herskari ahostunen (b, d, g) aldeko neutralizazioa egitea dela; lehen orain baino gehiago. Zubereraz, ordea, ahoskabeak (p, t, k) mantentzen dira, neutralizazioa ahorskabeen alde egiten dute.
    (view changes)
    9:36 pm
  7. page 3.1.-Bokalak edited ... (EB) gozoenak > goxuenak ( Z) ( Agur Zuberoa, 2. ahapaldia 3. lerroa ) (EB) nola > nula…
    ...
    (EB) gozoenak > goxuenak ( Z) ( Agur Zuberoa, 2. ahapaldia 3. lerroa )
    (EB) nola > nula (Z) (Testua 4. lerroa)
    (EB) mozten > muzten (Z) (Testua 14. lerroa)
    3.- Bokal-asimilazioak
    Hiru silabadun hitzetan, silaba baten aurreko silabako bokala bereganatzea eta aldatzeari deritzo asimilazioa.
    (view changes)
    4:52 pm
  8. page 3.1.-Bokalak edited ... Noiz ez den u > ü bilakaera gertatzen: /r/ leunaren aurrean: (EB) haur > haur (Z) (Te…
    ...
    Noiz ez den u > ü bilakaera gertatzen:
    /r/ leunaren aurrean:
    (EB) haur > haur (Z) (Testua 1. lerroa)
    (EB) hura > hura (Z) (Testua 10. lerroa)
    (EB) zurekin > zurekin (Z) ( Eperrak baditüzü 4. ahapaldia 3. lerroa)

    /ś/ren aurrean:
    /rd/, /rt/ inguramenduan:
    (EB) urtetan > urtetan (Z) (Maria Solt eta Kastero 1. ahapaldia 3. lerroa)
    (view changes)
    4:35 pm
  9. page 3.1.-Bokalak edited ... (EB) negarrez > nigarrez (Z) (Maria Solt eta Kastero 2. ahapaldia 1. lerroa) i/u alternant…
    ...
    (EB) negarrez > nigarrez (Z) (Maria Solt eta Kastero 2. ahapaldia 1. lerroa)
    i/u alternantzia
    (EB) gauinguratzen > gai ( Z) ( testua 3. lerroa)
    (EB) orduan > ordian ( Z) ( testua 3.
    üngüratzen (Z) (Testua 6. lerroa)
    o / u alternantzia
    ...
    Zuberoa, 2. ahapaldia,ahapaldia 3. lerroa
    (EB) nola > nula (Z) (Testua 4. lerroa)
    3.- Bokal-asimilazioak
    ...
    u+a > -ia
    (EB) orduan > ordian ( Z) ( testua 17. lerroa )
    ...
    Xiberua 1. ahapaldianahapaldia 1. lerroan)lerroa)
    (EB) buruan
    ...
    Xiberua 1. ahapaldianahapaldia 3. lerroan)lerroa)
    (EB) larrua > larria (Z) (Testua 5. lerroa)
    (EB) munduan > mündian (Z) (Eperrak baditüzü 13. lerroa)
    5.- Harmonia bokalikoa
    /i/ eta /u/ bokalen eraginez hurrengo silaban dagoen /a/ bokala, hainbeste ixten da non /e/ bilakatzen den.
    ...
    6.- Diptongoak
    /i/ eta /u/ bokalek beste hainbat bokalekin silaba berean osatzen duten talde fonikoari deritzo. Beraz, bokal batek itxia izan behar du eta besteak irekia edo erdi irekia; hala ere, biak itxiak izan daitezke. Bi mota daude:
    ...
    ai, ei.
    Goranzkoak:

    gainin (Z) (Eperrak baditüzü 2. lerroa)
    beitzaio (Z) (Eperrak baditüzü 12. lerroa)
    hoitan (Z) (Eperrak baditüzü 16. lerroa)
    Goranzkoak:
    arrotzak dira,
    ...
    ue, ui.
    Maria (Z) (Maria Solt eta Kastero 1. ahapaldia 1. lerroa)

    Hiru bide jarraitu izan dira, beraz goranzko diptongoak ekiditeko:
    1.-Monoptongazioa: diptongoaren bi bokalak bokal bakar bat bihurtzea.
    ( Gaztelaniaz ) suelto > solte ( EB)
    (EB) baina > bena (Z) (Eperrak baditüzü 11. lerroa)
    2.-Kontsonante epentetikoa tartekatzea.
    ...
    Gaztelaniaz ) vilolínviolín > bibolina
    3.-Azentu silaba aldatzea.
    ( Gaztelaniaz ) cíen > zien ( EB)
    ...
    /u/ > /ü/ bilakaera:
    Hitz bukaeran agertzen denean /u/ > /ü/ bilakaera gertatzen da:
    ...
    >egün (Z) (testua(Testua 1. esaldia)lerroa)
    (EB) buruan> bürün (Z) (Eperrak badituzu 1. ahapaldia, 2. lerroa)
    ...
    (Z) ( testua.Testua. 7. esaldia)lerroa)
    (EB) lagun > lagün (Z) (Agur Xiberua 4. ahapaldia 1. lerroa)
    -Z, TZ, TS aurrean:
    (view changes)
    4:02 pm
  10. page 3.1.-Bokalak edited ... Euskal bokalen hurbiltasunaren ondorioz. e/ a alternantzia (EB) berdin > bardin (B) (E…
    ...
    Euskal bokalen hurbiltasunaren ondorioz.
    e/ a alternantzia
    (EB) berdin > bardin (B)
    (EB) gordetzen > gordatzen (Z) (Testua 4. lerroa)
    e/i alternantzia
    (view changes)
    2:36 pm

More